فلج تارهای صوتی وضعیتی است که باعث از دست دادن کنترل ماهیچه هایی میشود که صدا را کنترل میکنند. هنگامی چنین چیزی رخ میدهد که پالسهای عصبی به حنجره مختل میشوند و در پس آن، فلج ماهیچه های تارهای صوتی رخ میدهد.
فلج تارهای صوتی، حرف زدن و حتی نفس کشیدن را سخت میکند. تارهای صوتی یا پرده های صوتی تنها صدا درست نمیکنند بلکه راه هوایی را هم باز نگه میدارند و از پریدن غذا یا نوشیدنی و حتی بزاق به درون نای جلوگیری میکنند تا خفه نشویم.
فلج صوتی به دلایل گوناگون پیش می آید مانند آسیب دیدن عصب در جراحی، عفونت ویروسی و برخی سرطانها. درمان آن بستگی به علتش دارد ولی معمولا جراحی باید انجام شود.
شکل- در تصویر بالا تارهای صوتی در حالت باز (شکل بالا) و بسته (شکل پایین) نشان داده شده است.
علائم و نشانه های فلج تارهای صوتی چیست؟
در فلج تارهای صوتی معمولا کنترل تنها یک تار صوتی از دست میرود. فلج هر دو تار صوتی به ندرت رخ میدهد ولی اگر رخ دهد وضعیتی جدی است. در فلج تارهای صوتی حرف زدن، نفس کشیدن و بلعیدن سخت میشود.
هنگامی که میگوییم تارهای صوتی، از دو ماهیچه نواری سخن میگوییم که انعطاف پذیر بوده و در ورودی نای، جای گرفته اند. هنگامی که حرف میزنیم، این ماهیچه های نواری به لرزش درآمده و صدا درست میکنند. هنگامی که حرف نمیزنیم، این ماهیچه ها شل بوده و در حالت باز هستند و میتوانیم نفس بکشیم.
علائم و نشانه های فلج صوتی میتواند اینها باشد:
- گرفتگی صدا
- نفس کشیدن صدادار
- نفس های کوتاه کوتاه
- از دست دادن تن صدا
- سرفه یا خفگی هنگام قورت دادن نوشیدنی، بزاق و یا غذا
- نیاز به چندین بار نفس کشیدن هنگام حرف زدن
- ناتوانی در بلند صحبت کردن
- از دست دادن رفلکس گگ (واکنش حلق و عق زدن)
- هوا بیرون دادن در هنگام حرف زدن
- ناکارامدی سرفه
- صاف کردن پی در پی گلو
در چه صورت باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر صدایتان گرفته است ولی نمیدانید چرا و بیش از دو تا چهار هفته طول کشیده است پیش پزشک بروید. همچنین هر تغییری که در صدایتان دارید یا هر چیزی که آزارتان میدهد و بهبود نمی یابد را باید با پزشک در میان بگذارید.
چه عواملی باعث فلج تارهای صوتی میشوند؟
فلج تارهای صوتی زمانی رخ میدهد که پالسهای عصبی به حنجره نمیرسند. ا زاین رو ماهیچه های صوتی پیامی نمیگیرند و حرکت نمیکنند یعنی فلج شده اند. معمولا علت دقیق فلج تارهای صوتی روشن نیست ولی برخی عواملی که باعث آن میشوند اینها هستند:
- آسیب دیدن تارهای صوتی در هنگام جراحی: عمل جراحی در گردن یا بالای سینه یا نزدیک به اینها میتواند آسیب دیدن عصبهایی را که به حنجره میرسند به دنبال داشته باشد. جراحی هایی که چنین خطری در پی دارند عمل جراحی غدد پاراتیروئید و تیروئید، مری، گردن و قفسه سینه هستند.
- آسیب دیدن گردن یا سینه: آسیب دیدگی در بخش گردن یا قفسه سینه میتواند به آسیب دیدن عصبهایی که پیام را به تارهای صوتی یا حنجره میبرند بینجامد.
- سکته مغزی: سکته مغزی گردش خون به مغز را مختل میکند. از این رو هر بخشی از مغز که خون به آن نرسیده است ممکن است دیگر درست کار نکند. اگر این بخش همانی باشد که به حنجره پیام میفرستد، فلج تارهای صوتی را به دنبال دارد.
- تومورها: تومورهایی که سرطانی یا غیر سرطانی هستند اگر دوروبر ماهیچه ها، غضروف یا عصبهای مسئول کار حنجره رشد کنند میتوانند فلج تارهای صوتی را در پی داشته باشند.
- عفونتها: برخی عفونتها مانند بیماری لایم، تبخال و غیره میتوانند التهاب و آسیب دیدگی مستقیم عصبهای حنجره را به دنبال داشته باشند. شواهدی وجود دارد که نشان میدهد عفونت کرونا (کووید 19) نیز میتواند به فلج تارهای صوتی بینجامد.
- مشکلات دستگاه عصبی: برخی وضعیتهای عصب شناختی مانند ام اس یا بیماری پارکینسون میتوانند فلج تارهای صوتی را در پی داشته باشند.
چه عواملی زمینه ساز فلج تارهای صوتی میشوند؟
عواملی که احتمال فلج تارهای صوتی را بیشتر میکنند اینها هستند:
- عمل جراحی در گلو یا قفسه سینه: کسانی که جراحی تیروئید، گلو یا بالای سینه دارند بیشتر دچار این پدیده میشوند. گاهی وقتها لوله تنفسی که در جراحی در گلو جایگذاری میشود تا به نفس کشیدن بیماری که دچار مشکل تنفسی جدی است کمک کند میتواند به عصبهای تارهای صوتی آسیب برساند.
- بیماریهای دستگاه عصبی: برخی بیماریها مانند بیماری پارکینسون و ام اس احتمال ضعف تارهای صوتی یا فلج آنها را افزایش میدهند.
فلج تارهای صوتی چه خطرات و عوارضی دارد؟
مشکلات تنفسی که همراه با فلج تارهای صوتی می آیند میتوانند به قدری خفیف باشند که تنها نشانه آن گرفتگی صدا باشد و گاهی میتوانند بسیار جدی و خطرناک باشند.
فلج تارهای صوتی باعث میشود راه تنفسی کامل باز یا کامل بسته نشود. از این رو فرد ممکن است غذا یا مایعات را هنگام دم به درون نای راه هوا بکشد و حتی خفگی رخ دهد. استنشاق ذرات غذا میتواند به سینه پهلوی شدید نیز بینجامد که اگرچه نادر است ولی جدی بوده و نیاز به درمان پزشکی فوری دارد.
تشخیص فلج تارهای صوتی چگونه است؟
نخست از شما پرسیده میشود چه علائمی دارید و معاینه میشوید. پزشک برای تایید تشخیص ممکن است برخی از آزمایشهای زیر را انجام دهد:
عکسبرداری: سی تی اسکن یا ام آر آی تصاویر دقیقی از مغز، گلو، تارهای صوتی، حنجره، غده تیروئید و سینه میگیرد و به پزشک کمک میکند اگر توده ای رشد کرده و به عصبها آسیب زده است آن را پیدا کند. همچنین ممکن است عکس رادیولوژی سینه یا مری نیز گرفته شود.
لارنگوسکوپی: لارنگوسکوپی به پزشک توانایی دیدن مستقیم حنجره و تارهای صوتی را میدهد. در این روش یک شلنگ بلند و باریک به نام لارنگوسکوپ از بینی به گلو فرستاده میشود. در سر این لوله دوربین و چراغی کوچک وجود دارد که تصاویر را به نمایشگری در بیرون میفرستد.
ویدئو استروبوسکوپی: در ویدئو استروبوسکوپی (Videostroboscopy) پزشک میزان لرزش تارهای صوتی و مقدار نزدیک شدن آنها هنگامی که حرف میزنید را میبیند. این روش همانند لارنگوسکوپیاست. اغلب لارنگوسکوپی و ویدئو استروبوسکوپی با هم انجام میشوند. در ویدئو استروبوسکوپی دوربین کوچکی تارهای صوتی و لرزش و تکان خوردن آنها هنگام ححرف زدن را با حرکات آهسته نشان میدهد تا پزشک بتواند درست عملکرد آنها را ببیند.
الکترومیوگرافی حنجره (Laryngeal electromyography): الکترومیوگرافی یا نوار عصب عضله حنجره آزمایشیاست که میزان کنترل عصبها بر ماهیچه های حنجره را اندازه گیری میکند و پالسهای الکتریکی این ماهیچه ها را ثبت و بررسی میکند.
آزمایش خون: اگر پزشک گمان کند به فلج تارهای صوتی دچار شده اید، آزمایش عفونت یا بیماریهای خود ایمنی برایتان مینویسد.
راههای درمان فلج تارهای صوتی چیست؟
درمان بستگی به شدت علائم دارد. اگر فلج تارهای صوتی خفیف است، ممکن است تنها با گفتاردرمانی بتوان کارکرد تارهای صوتی را بهبود داد. در این درمان ورزشهای ویژه ای برای توانمندسازی تارهای صوتی به شما یاد داده میشود تا بتوانید کنترل ماهیچه هایی تارهای صوتی را در دست بگیرید. در موارد شدیدتر نیاز به عمل جراحی است.
درمان فلج تارهای صوتی با جراحی
- درمان فلج یک سویه تارهای صوتی
اگر فلج تارهای صوتی یک سویه باشد یعنی هر دو تار صوتی فلج نشده باشند پزشک جراحی را ممکن است تا یک سال به تاخیر بیندازد تا زمان کافی برای بهبودی از این وضعیت داشته باشید. گاهی وقتها تارهای صوتی تنها کبود شده یا زیر فشار قرار گرفته اند و برای بهبودی نیاز به زمان دارند.
بهبودی تارهای صوتی میتواند چندین ماه زمان ببرد. گفتار درمانی گاهی در تقویت ماهیچه های صدا (در موارد خفیف تا متوسط) بسیار کارامد است.
ممکن است پزشک برای کمک به بهبود صدا، بهبود بلع یا مشکل تنفسی تزریق یا جراحی را پیشنهاد کند. در این صورت، بسته به شرایط گزینه های زیر پیش روی شما قرار دارند:
- تزریق فیلر: در این روش پزشک مواد پرکننده یا فیلر را با سوزن تزیرق میکند. چند گونه فیلر برای این کار وجود دارند. کار فیلر در این درمان پر کردن فاصله میان تارهای صوتی است.
- جایگذاری ایمپلنت حنجره: پزشک ایمپلنت در حنجره جایگذاری میکند. بیشتر ایمپلنتها سیلیکونی هستند. کار ایمپلنت در این روش این است که تارهای صوتی فلج شده را در جای خود نگه دارد و به نزدیک شدن آنها به هم کمک کند.
- جراحی عصب (reinnervation): پزشک عصبی که به ماهیچه های دیگری در گردن میرسد را برداشته و آن را به عصبی که به تارهای صوتی میرود پیوند میزند. این جراحی هیچ مشکلی در کار دیگر ماهیچه های گردن ایجاد نمیکند.
- درمان فلج هر دو تار صوتی
کسانی که هر دو تار صوتی شان فلج شده است، راه هوایشان در وضعیت خطرناکی قرار دارد و معمولا نیاز به تراکئوستومی پیدا میکنند تا راه هوایشان باز نگه داشته شود و بتوانند نفس بکشند.
در این عمل، پزشک برشی در گردن زده و لوله ای به راه هوا میفرستد تا آن را باز نگه دارد. گاهی وقتها ممکن است پزشک بخشی از پشت یک یا دو تار صوتی را با لیزر بردارد تا راه هوا را بازتر کرده و فضای بیشتری برای گردش هوا درست کند. درمان دیگری که گاهی برای کمک به تنفس در درازمدت میتوان انجام داد، تراکئوستومی بدون لوله است.
آیا فلج تارهای صوتی قابل درمان است؟
گاهی وقتها تارهای صوتی خود بهبود می یابد که ممکن است چندین ماه زمان ببرد. با گفتار درمانی، تزریق یا ایمپلنت هم ممکن است صدا را بهبود داده و توانایی حرف زدن را افزایش داد. همچنین ممکن است با درمان تنفس و بلع نیز بهبود یابد.
اینکه در مورد شما درمان تا چه اندازه کارامد بوده و به بازگشت توانایی تارهای صوتی کمک میکند را باید از پزشک خود بپرسید چرا که وضعیت هر کسی متفاوت است.
آیا میتوان از فلج تارهای صوتی پیشگیری کرد؟
همیشه نمیتوان از فلج تارهای صوتی پیشگیری کرد ولی اگر ریسک این وضعیت در شما بیشتر است، با پزشک گفتگو کنید. چکاپهای منظم برای بررسی تارهای صوتی برای افرادی که در خطر فلج تارهای صوتی هستند ممکن است پیشنهاد شود.
آیا کسی که دچار فلج تارهای صوتی شده، خوب میشود؟
بسیاری از موارد فلج تارهای صوتی خود به خود با گذر زمان بهبود می یابند. درمانهایی مانند تزریق فیلر، ایمپلنت و گفتار درمانی هم به بهبودی علائم تا زمانی که تارهای صوتی خود خوب شوند کمک میکنند.
اگر تارهای صوتی برای همیشه فلج شده اند، ایمپلنت آنها را در جای خود نگه میدارد تا علائم کاهش یابند. در موارد نادر ممکن است ایمپلنت تکان بخورد که نیاز به تنظیم دوباره ایمپلنت هست.
با درمان بیشتر افراد دوباره توانایی حرف زدن و بلعیدن نرمال را پیدا میکنند. آینده و دورنمای درمان بستگی به چند عامل دارد از جمله این که هر دو تار صوتی فلج شده اند یا فقط یکی، وضعیت خفیف است یا شدید و علت آن چه بوده است.
دیدگاه خود را بنویسید