تومورهای خوش خیم ریه
تومور خوش خیم ریه به توده غیرطبیعی گفته میشود که از تقسیم یا مرگ غیرطبیعی سلولها در بافت ریه یا راههای تنفسی که به ریه میرسند، رشد کرده است ولی سرطانی نیست. برخی از تومورهای خوش خیم ریه هامارتوما (adenomas)، آدنوما (adenomas) و پاپیلوما (papillomas) هستند. در بیشتر موارد تومورهای خوش خیم ریه نیازی به درمان ندارند.
تومور خوش خیم ریه چیست؟
بیشتر ما هنگامی که واژه تومور را میشنویم میهراسیم ولی تومور تنها یه انباشت توده ای از بافتهای غیرطبیعی گفته میشود که دلیل آن سرعت بالای تقسیم سلولی یا نمردن به هنگام سلولهاست ولی لزوما به جایی گسترش نمی یابد و سرطانی نمیشود. تومور ریه میتواند در خود ششها یا در راههای هوایی (مجاری تنفسی) رشد کند. راههای هوایی به بینی، حفره بینی، گلو، حنجره، نای و لوله هایی که هوا را از نای به شش ها میبرند (نایژه یا برونش) گفته میشود.
تومورهای ریه میتوانند سرطانی (بدخیم) یا غیرسرطانی (خوش خیم) باشند.
اگر پزشک به شما بگوید تومور خوش خیم ریه دارید، معنی آن این است که:
- تومور به بخشهای دیگر بدن گسترش پیدا نمیکند
- رشد آن کند بوده و یا ممکن است دیگر رشد نکند یا حتی کوچک شود
- معمولا خطرناک نیست
- معمولا نیازی به جراحی برداشتن آن نیست
- ممکن است بزرگ شده و به بافتهای پیرامون فشار بیاورد ولی جایگزین بافتهای سالم دیگر نمیشود و به آنها نمیتازد
انواع گوناگون تومور خوش خیم ریه چیست؟
تومورهایی که معمولا بزرگتر از سه سانتیمتر قطر دارند، توده (mass) هستند و تومورهایی که سه سانتیمتر یا کوچکتر هستند ندول (nodule) هستند.
اگر ندولی در ریه درست شود، به آن ندول ریوی (pulmonary nodule) میگویند.
انواع تومورهای خوش خیم ریه اینها هستند:
- هامارتوما یا هامارتوم
هامارتوما یا هامارتوماس از بافتهای نرمالی مانند غضروف، بافت همبند، چربی و ماهیچه درست شده است ولی مقدار آن غیرطبیعی است. معمولا این تومورها قطری کمتر از 4 سانتیمتر دارند و. در عکس پرتوی ایکس سینه (رادیولوژی) به شکل زایده ای گرد همانند یک سکه دیده میشوند ولی تقریبا در 15% از موارد، همانند دانه ذرت بوداده (پاپ کورن) یا یک تکه پنبه دیده میشوند.
هامارتوما معمولا در یک بخش محدود می ماند و احتمال این که به بافتهای پیرامون فشار بیاورد کم است.
- آدنوم نایژه (برونشیال آدنوماس (Bronchial adenomas)
آدنوما یا آدنوم یکی دیگر از تومورهای خوش خیم شایع در ریه است که از نوع ندول می باشد. این تومورهای ریه در نایژه ها و غدد مخاطی یا مجرای نای رشد میکنند.
- پاپیلوما یا پاپیلوم
پاپیلوما یک نوع تومور خوش خیم کمتر شایع در ریه است که در لوله های نایژه رشد میکند. سه نوع تومور پاپیلوما وجود دارد:
- پاپیلومای سنگفرشی: یک یا چند پاپیلومای سنگفرشی ممکن است در کودکان یا بزرگسالان رشد کند. این تومورها از عفونت اچ پی وی (ویروس پاپیلومای انسانی) ریشه میگیرند. ویروس پاپیلومای انسانی همان ویروسی است که گاهی زگیل ایجاد میکند و با رابطه جنسی نیز گسترش می یابد. تورمورهای پاپیلومای سنگفرشی پتانسیل بدخیم شدن را دارند.
- پاپیلومای گلاندولار: پاپیلومای گلاندولار کمتر از سنگفرشی شایع است و در راههای هوایی بزرگتر رشد میکنند. این تومورها در همه سنین میتوانند رخ دهند ولی بیشتر در بزرگسالان دیده میشوند. پاپیلومای گلاندولار تقریبا همیشه به صورت یک ندول جای گرفته در مرکز، دیده میشود. پژوهشگران علت آن را نمیدانند.
- پاپیلومای مختلط گلاندولار و سنگفرشی: این تومورهای پاپیلوما ترکیبی از بافتهای پاپیلومای سنگفرشی و گلاندولار را دارد. موارد کمی از این گونه تومورهای ریه گزارش شده است. شوربختانه این تومورها پتانسیل بدخیم شدن را دارند چرا که این سلولهای سنگفرشی با گذر زمان میتوانند تغییر ماهیت بدهند.
از دیگر تومورهای خوش خیم و نادر ریه میتوان به اینها اشاره کرد:
- کندروما یا کندروم (Chondromas): تومور کندروم از غضروف ساخته شده است و معمولا در دست یا پا رشد میکند ولی در دنده ها، بالای بازو یا رانها نیز میتواند رشد کند.
- فیبروما یا فیبروم (fibroma ): از بافتهای فیبروز تشکیل شده است و در هر جایی از بدن میتواند رشد کند.
- نوروفیبروما یا نوروفیبروم (neurofibroma ): تومور نوروفیبروم از بافتهای همبند ساخته شده و در سلولهای عصبی رشد میکند.
- لیپوما یا لیپوم (lipoma ): تومور لیپوم از بافت چربی ساخته شده است و بسیار شایع بوده و درست در زیر پوست در هر جایی از بدن میتواند رشد کند.
تومورهای خوش خیم ریه چقدر شایع هستند؟
ندولهای ریه نسبتا شایعند و در هر 500 عکس رادیولوژی سینه، یک مورد تومور ندولی دیده میشود. پزشکان در 80 تا 90% از سی تی اسکن ها، ندول خوش خیم ریه پیدا میکنند. ندولهای 6 میلی متر یا بزرگتر در 15 تا 20% از سی تی اسکن ها یافت میشود.
دستکم 60% از ندولهای ریه که در عکس پرتوی ایکس (رادیولوژی) سینه دیده میشوند و 99% ندولهایی که در سی تی اسکن سینه خوش خیم هستند.
اگر بالای 50 سال هستید و سیگار میکشید، احتمال این که دیده شدن تومور در سی تی اسکن سینه شما بیشتر است.
شایعترین تومورهای خوش خیم ریه کدامها هستند؟
شایعترین تومور خوش خیم ریه، هامارتوم است و تقریبا 55% از همه تومورهای خوش خیم و 8% از همه تومورهای ریه را به خود اختصاص میدهد.
علائم و نشانه های تومور خوش خیم ریه چیست؟
بیشتر کسانی که تومور خوش خیم در ریه دارند هیچ نشانه ای ندارند و در بیش از 90% موارد، تومور خوش خیم تصادفا هنگام سی تی اسکن یا عکس سینه که به دلیل دیگری انجام شده است، شناسایی میشود.
گاهی که تومور خوش خیم ریه علائم میدهد، ممکن است علائم آن اینها باشند:
- سرفه های خفیف که بهبود نمی یابند
- تنگی نفس
- احساس ناراحتی در سینه
- خس خس
- خون در خلط گلو
- شنیده شدن صدا (مانند هوف هوف) از ریه
چه عواملی باعث رشد تومور خوش خیم در ریه میشوند؟
- گرانولوم (Granulomas ): گرانولوما یا گرانولوم خوشه های کوچکی از سلولهای التهاب یافته هستند که به دنبال عفونتهایی مانند عفونت سل، عفونتهای قارچی (مانند هیستوپلاسموزیس (histoplasmosis) یا کوکسیدیومایکوزیس (coccidioidomycosis)) ایجاد میشوند.
- آبسه ریه: آبسه ریه به کیسه های پرشده با چرک گفته میشود که معمولا عامل آن باکتریها هستند.
- التهاب: بیماریهایی مانند روماتیسم، سارکوئیدوز یا گرانولوماتوز با پلی آنژیت میتوانند التهابهایی درست کنند که به رشد تومور خوش خیم در ریه می انجامد.
- عفونت: بسیاری از انواع عفونتها با رشد ندولهای ریه همراه هستند.
- وضعیتهای مادرزادی: وضعیتهای مادرزادی به وضعیتهای پزشکی میگویند که از هنگام تولد وجود دارند مانند کیست ریه، بافت همبند (اسکار) یا بدریختی های دیگر در ریه
در برخی موارد دلیل تومور ریه روشن نیست.
تومور ریه چگونه تشخیص داده میشود؟
معمولا تومور ریه هنگامی که عکس ریه یا سی تی اسکن سینه به دلیل دیگری سفارش شده است، شناسایی میشود. نمای ندول ریه در سی تی اسکن معمولا برای تشخیص خوش خیم بودن آن بس است ولی اگر علت ندول در سی تی اسکن را پزشک نتواند روشن کند، ممکن است برونکوسکوپی برایتان بنویسد تا نگاه بهتری به تومور داشته باشد یا اگر نیاز است نمونه بافت بردارد (بیوپسی).
در برونکوسکوپی، یک شلنگ باریکی که در سر آن دوربین کوچکی جای دارد به گلو و ریه ها فرستاده میشود. در هنگام برونکوسکوپی شما در خواب عمیق فرو رفته اید و چیزی احساس نمیکنید. هنگام برونکوسکوپی اگر نیاز باشد پزشک میتواند نمونه بافت بردارد. همچنین نمونه بافت را با یک سوزن و راهنمایی سی تی اسکن نیز میتوان انجام داد.
برونکوسکوپی
پزشک برای تشخیص، از داده های زیر بهره میبرد:
اندازه ندول: نرخ رشد تومور را میتوان روی جدول بررسی کرد. هرچه ندول کوچکتر باشد و کندتر رشد کند، احتمال خوش خیم بودن آن بیشتر است. تومورهای سرطانی هر چهار ماه به طور متوسط اندازه شان دو برابر میشود.
درونمایه و ریخت تومور: راه دیگر تفکیک تومور خوش خیم از بدخیم، این است که روشن شود آیا کلسیم در تومور وجود دارد یا نه. اگر کلسیم داشته باشد در سی تی اسکن سفید دیده میشود. ندولهای خوش خیم ریه میتوانند کلسیم در خود داشته باشند ولی ندولهای بدخیم معمولا کلسیم ندارند. همچنین معمولا خوش خیمها صاف و هموارتر و شکلی منظم تر دارند ولی بدخیمها ریختهای نامنظم و سطح برجسته و زبر دارند.
راههای درمان تومورهای خوش خیم ریه چیست؟
در بیشتر موارد تومورهای خوش خیم نیازی به درمان ندارند. ممکن است پیشنهاد شود در فواصل زمانی مشخصی عکس یا سی تی اسکن سینه بگیرید تا بر تغییرات اندازه و شکل تومور، نظارت شود.
اگر تومور رو به تغییر برود، ممکن است پیشنهاد شود آن را بردارید.
در چه صورت تومور ریه باید برداشته شود؟
هنگامی که پزشک نمیتوان مطمئن شود تومور خوش خیم است نمونه برداری یا جراحی برای برداشتن تومور باید انجام شود. همچنین در موارد زیر جراحی برداشتن تومور ریه انجام میشود:
- دخانیات مصرف میکنید یا احتمال سرطان در شما بیشتر است
- تنگی نفس یا علائم دیگر دارید
- آزمایشها نشان میدهند ممکن است سرطان داشته باشید
- تومور به رشد خود ادامه میدهد
راههای پیشگیری از تومور خوش خیم ریه چیست؟
پیشگیری از بیماری اچ پی وی و عفونتهای دیگر به کاهش احتمال ابتلا به تومورهای ریه کمک میکند. دخانیات را باید کنار بگذارید.
اگر بیماری زمینه ای داشته باشید، راههای پیشگیری از تومور ریه را پزشک برایتان توضیح میدهد.
دیدگاه خود را بنویسید